Ontsteken is oplossen
Ontsteking heeft de afgelopen jaren een uitgesproken negatieve bijklank gekregen. In wetenschappelijke en populaire literatuur wordt inflammatie vaak gezien als het begin van chronische ziekte. Binnen de klassieke westerse geneeskunde wordt ontsteking daarom vooral benaderd als iets dat moet worden afgeremd of onderdrukt.
Die visie vertaalt zich in de dominante farmacologische aanpak, met niet-steroïdale anti-inflammatoire middelen (NSAID’s), corticosteroïden, antihistaminica en een steeds groter arsenaal aan biologicals zoals TNF-α-remmers en IL-6- of IL-17-blokkers. Deze middelen grijpen voornamelijk in op de initiatie en escalatie van ontsteking, maar ondersteunen nauwelijks de biologische processen die nodig zijn om ontsteking actief te beëindigen en herstel mogelijk te maken.
In de kPNI-tijdlijngeneeskunde kijken we hier anders naar. Het vermogen om te kunnen ontsteken behoort tot de meest basale overlevingsprogramma’s van het menselijk lichaam. Ontsteking is geen fout of ontsporing, maar een vorm van biologisch crisismanagement.
Wanneer het gevaar onder controle is, hoort een gezonde ontstekingsreactie vanzelf uit te doven. Het probleem zit dus niet in het ontsteken zelf, maar in het niet kunnen afronden van het proces. In die zin is ontsteken geen probleem, maar een noodzakelijke stap richting herstel.
Een gezonde ontstekingsreactie verloopt steeds in twee duidelijk te onderscheiden fasen.
In de eerste fase staat verdediging centraal. Vasodilatatie, verhoogde vaatpermeabiliteit, instroom van immuuncellen en de productie van pro-inflammatoire mediatoren zorgen ervoor dat gevaar wordt geneutraliseerd en beschadigd weefsel tijdelijk wordt gestabiliseerd.
Deze acute fase is noodzakelijk, maar energetisch duur. Ze vraagt veel nutriënten, kost energie en gaat gepaard met collateral damage. Fase 1 is effectief, maar niet bedoeld om te blijven duren.
De tweede fase van ontsteking is fundamenteel anders van aard. Het systeem verschuift van crisismanagement naar herstel en consolidatie. Opruimprocessen worden geactiveerd, weefsels vernieuwd, barrières hersteld en het lichaam keert terug naar een toestand van relatieve rust.
Deze resolutiefase is een actief biologisch gestuurd proces. Zonder resolutie is er geen echt herstel mogelijk, en blijft ontsteking op de achtergrond voortbestaan.
Wat veel hedendaagse ziektebeelden kenmerkt, is niet een te sterke acute ontsteking, maar een ontstekingsreactie die niet wordt afgerond. Bij veel mensen zien we zelfs een onderreactie in fase 1, met weinig koorts en weinig klassieke tekenen van acute ontsteking.
Het probleem ontstaat wanneer fase 2 onvoldoende wordt bereikt. Ontsteking wordt dan geen tijdelijke fase meer, maar een blijvende toestand. Dit patroon zien we bij aandoeningen zoals reumatoïde artritis, fibromyalgie, neuro-inflammatoire beelden en verschillende metabole en cardiovasculaire ziekten.
Ziekte laat zich hier lezen als een vastgelopen ontstekingsreactie.
De overgang van fase 1 naar fase 2 wordt lokaal gestuurd, precies op de plaats waar de ontsteking zich afspeelt. Hiervoor heeft het lichaam specifieke biologische stopsignalen nodig die aangeven dat crisismanagement mag stoppen en herstel kan beginnen.
Deze stopsignalen bestaan uit vetzuur-afgeleide moleculen, beter bekend als specialised pro-resolving mediators (SPM’s). Ze worden gevormd uit omega-3- en omega-6-vetzuren en omvatten onder andere resolvines, protectines, maresines en lipoxinen.
Ontsteking is daarmee in essentie een vetzuur-gestuurd proces.
De samenstelling van de celmembranen bepaalt of een ontstekingsreactie kan verschuiven van fase 1 naar fase 2. Wanneer er onvoldoende SPM’s beschikbaar zijn, blijft het lichaam ontsteken zonder daadwerkelijk herstel.
Een structureel tekort aan omega-3-vetzuren vormt daarom een belangrijke risicofactor voor chronische, laaggradige ontsteking. Dat verklaart waarom een verhoogde inname van marine-based voeding positieve effecten kan hebben bij onder andere reumatoïde artritis.
SPM’s onderdrukken ontsteking niet. Ze beëindigen fase 1 en maken fase 2 biologisch mogelijk. Ze geven het lichaam toestemming om het crisismanagement los te laten en herstel toe te laten.
Wanneer resolutie op gang komt, verschuift niet alleen het immuunprofiel, maar vaak ook pijnperceptie, energiebeschikbaarheid, gedrag en emotionele toon. Het organisme beweegt van verdediging naar herstel.
Ontsteking oplossen betekent dus niet remmen, maar afronden.
En precies daarom geldt: ontsteken is geen probleem — ontsteken is oplossen.
Kwalitatieve suppletie is een essentieel onderdeel van een gezonde lifestyle. Daarom werken we samen met Bonusan, waar professionaliteit, duurzaamheid en betrouwbaarheid centraal staan.
Tijdens onze praktijkdagen bieden we diepgaand suppletieadvies voor maximale ondersteuning van onze gezondheidsprofessionals.
Meer weten over SPM’s? Kom naar de lezing van Natura Foundation docent Wout van Helden op het kPNI-congres Intelligence of Nature!
